วันสงกรานต์ หรือ วันขึ้นปีใหม่ของไทย เป็นวันที่คนไทยมีงานฉลองรื่นเริง รดน้ำดำหัวกัน ทราบหรือไม่ว่า ตำนานสงกรานต์ มีประวัติความเป็นมากันอย่างไร นางสงกรานต์ทั้ง 7 คนนั้นคือใคร ทำไมถึงมาปรากฎตัวในวันสงกรานต์ 


ตำนานสงกรานต์ คือ เรื่องเล่าถึงความเป็นมาของประเพณีวันสงกรานต์ โดยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จารึกลงในแผ่นศิลา 7 แผ่น ติดประดับไว้ในศาลารอบมณฑบทิศเหนือ ในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามหรือวัดโพธิ์ โดยสมมุติผ่านเรื่องราวของธรรมบาลกุมาร รวมถึงนางสงกรานต์ทั้งเจ็ดคน 

นานมาแล้วมีเศรษฐีผู้หนึ่ง มีทรัพย์สมบัติมากมายเพรียบพร้อมทุกอย่าง วันหนึ่งนักเลงสุราขี้เมาข้างบ้านเข้ามาพูดจาเยาะเย้ยถากถางท่านเศรษฐีว่า รวยเสียเปล่าแต่ไม่มีทายาทไว้สืบสกุล ผิดกับตัวเองที่แม้จะยากจนแต่ก็มีลูกที่งดงาม น่ารักถึง 2 คน ทำให้ท่านเศรษฐีต้องการมีลูกบ้าง จึงทำการบวงสรวงพระอาทิตย์และพระจันทร์ เพื่อขอให้มีบุตรอยู่นานถึง 3 ปี แต่ไม่สำเร็จตามที่อธิษฐานไว้ อยู่มาวันหนึ่งท่านเศรษฐีจึงไปขอลูกกับพระไทร ที่ต้นไทรริมฝั่งแม่น้ำ พระไทรสงสารจึงไปทูลขอกับพระอินทร์ พระอินทร์จึงให้ธรรมบาลเทวบุตรจุติลงไปเกิด ท่านเศรษฐีตั้งชื่อให้ลูกว่า ธรรมบาลกุมาร

ธรรมบาลกุมารเป็นเด็กเฉลียวฉลาด และเป็นผู้ที่รู้ภาษานก เมื่ออายุเพียงแค่ 7 ขวบก็เรียนพระคัมภีร์ไตรเพทจบ ได้เป็นพราหมณ์บอกมงคลต่างให้กับชาวเมือง ซึ่งก่อนหน้านั้นมีเพียงท้าวมหาพรหมและท้าวกบิลพรหมเท่านั้น ที่มนุษย์ความนับถือให้เป็นผู้บอกมงคลต่างๆ พอท้าวกบิลพรหมทราบเรื่องจึงเสด็จลงมาถามปัญหา 3 ข้อกับธรรมบาลกุมาร คือ ตอนเช้าราศีอยู่ที่ใด ตอนเที่ยงวันราศีอยู่ที่ใด และตอนเย็นราศีอยู่ที่ใด โดยให้เวลา 7 วัน หากธรรมบาลกุมารตอบปัญหานี้ได้ ตนเองจะยอมตัดเศียรบูชา แต่ถ้าตอบไม่ได้ ธรรมบาลกุมารก็ต้องตัดเศียรบูชาตนเช่นกัน

ครั้นเวลาผ่านไป 6 วัน ธรรมบาลกุมารก็ยังหาคำตอบไม่ได้ คิดว่าตัวเองต้องตายแน่ๆ จึงไปหลบที่ใต้ต้นตาลที่มีนกอินทรีสองผัวเมียทำรังอยู่ข้างบน ธรรมบาลกุมารบังเอิญได้ยินนกคุยกัน ตัวเมียถามสามีว่าพรุ่งนี้เราจะไปหาอาหารที่ไหน ผู้เป็นสามีตอบว่า พรุ่งนี้เราไม่ต้องหากินไกลเพราะเราจะได้กินเนื้อธรรมบาลกุมาร ที่จะถูกตัดหัวเพราะตอบปัญหา 3 ข้อของท้าวกบิลพรหมไม่ได้ ฝ่ายเมียก็ถามต่อว่า ปัญหา 3 ข้อนั้นคืออะไร แล้วพี่รู้คำตอบหรือไม่ ฝ่ายสามีจึงบอกพร้อมกับเฉลยให้ฟังว่า
• ตอนเช้า ราศีอยู่ที่หน้า ตื่นเช้าขึ้นมามนุษย์จึงเอาน้ำมาล้างหน้า
• ตอนเที่ยงวัน ราศีอยู่ที่อก มนุษย์จึงเอา น้ำ แป้งและเครื่องหอมประพรมที่อก
• ตอนเย็น ราศีอยู่ที่เท้า มนุษย์ทั้งหลายจึงเอาน้ำมาล้างเท้า

ธรรมบาลกุมารได้ยินก็ดีใจ พอรุ่งเช้าก็เอาคำตอบนี้ไปตอบ ซึ่งเป็นคำตอบที่ถูกต้องท้าวกบิลพรหมจึงยอมตัดให้เศียร ท้าวกบิลพรหมเรียกธิดา ทั้ง 7 คน ซึ่งเป็นพระสนมของพระอินทร์ให้มาพบ แล้วบอกว่าตัวเองจะตัดเศียรบูชาธรรมบาลกุมาร แต่เศียรตัวเองนั้นหากร่วงลงพื้นดินก็จะลุกเป็นไฟไปทั่วโลกธาตุ ถ้าโยนขึ้นไปบนท้องฟ้าก็จะทำให้เกิดฝนแล้ง ถ้าโยนลงในมหาสมุทรน้ำก็จะเหือดแห้งไป จึงให้สั่งให้นางทุงษเทวี ลูกสาวคนโตเอาพานมารองรับเศียร นางทุงษะเทวีอัญเชิญพระเศียรท้าวกบิลพรหม แห่เวียนขวารอบเขาพระสุเมรุ 60 นาที จากนั้นก็นำไปเก็บรักษาไว้ในมณฑปถ้ำคันธุลี ที่เขาไกรลาศ แล้วบูชาด้วยเครื่องทิพย์ต่างๆ

สงกรานต์ เป็นคำสันสกฤต แปลว่า ผ่าน หมายถึง การเคลื่อนย้ายจักรราศรีหรือการขึ้นปีใหม่ ส่วนคำว่า กบิล แปลว่าสีแดง โดยนัยแล้วท้าวกบิลพรหมจึงหมายถึงพระอาทิตย์ ซึ่งพอครบกำหนดพระอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษ ก็ครบเวลา 365 วันที่โลกสมมุติให้เป็น 1 ปี ก็คือวันที่ธิดา 7 คน ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันมาทำหน้าที่อัญเชิญพระเศียรท้าวกบิลพรหม มาแห่เวียนรอบเขาพระสุเมรุ แล้วนำไปประดิษฐานตามเดิมนั่นเอง ส่วนที่มาของนางสงกรานต์ก็คือ ธิดาทั้งเจ็ด ที่มาปรากฎตัวในวันมหาสงกรานต์ และมีคำทำนายตามลักษณะนางสงกรานต์แต่ละวัน

นางสงกรานต์ทั้ง 7 คน

วันอาทิตย์ นางสงกรานต์ชื่อว่า นางทุงษะเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้วปัทมราช (ทับทิม) ภักษาหารอุทุมพร (ผลมะเดื่อ) หัตถ์ขวาทรงจักร หัตถ์ซ้ายทรงสังข์ มีครุฑเป็นพาหนะ
วันจันทร์ ชื่อว่า นางโคราคเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกปีบ อาภรณ์มุกดาหาร (ไข่มุก) ภักษาหารเตล้ง (น้ำมัน) หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า มีพยัคฆ์ (เสือ) เป็นพาหนะ
วันอังคาร ชื่อว่า นางรากษสเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกบัวหลวง อาภรณ์แก้วโมรา ภักษาหารโลหิต (เลือด) หัตถ์ขวาทรงตรีศูล หัตถ์ซ้ายทรงธนู มีวราหะ (หมู) เป็นพาหนะ
วันพุธ ชื่อว่า นางมัณฑาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจำปา อาภรณ์ไพฑูรย์ ภักษาหารนมเนย หัตถ์ขวาทรงเหล็กแหลม หัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า มีกุญชร (ลา) เป็นพาหนะ
วันพฤหัสบดี ชื่อว่า นางกิริณีเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกมณฑา (ดอกยี่หุบ) อาภรณ์แก้วมรกต ภักษาหารถั่วงา หัตถ์ขวาทรงขอช้าง หัตถ์ซ้ายทรงปืน มีกุญชร (ช้าง) เป็นพาหนะ
วันศุกร์ ชื่อว่า นางกิมิทาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจงกลนี (ดอกยี่หุบ) อาภรณ์บุษราคัม ภักษาหารกล้วยน้ำ หัตถ์ขวาทรงพระขรรภ์ หัตถ์ซ้ายทรงพิณ มีมหิงสา (ควาย) เป็นพาหนะ
วันเสาร์ ชื่อว่า นางมโหทรเทวี ลูกสาวคนสุดท้อง ทรงพาหุรัดทัดดอกสามหาว (ดอกผักตบชวา) อาภรณ์นิลรัตน์ ภักษาหารเนื้อทราย หัตถ์ขวาทรงจักร หัตถ์ซ้ายทรงตรีศูล มีมยุรา (นกยูง) เป็นพาหนะ

ช่วงเวลาที่พระอาทิตย์ย้ายเข้าสู่ราศรีเมษ ที่คำนวณได้ตามเวลามหาสงกรานต์ จะเป็นเกณฑ์ในการกำหนดท่าทางของนางสงกรานต์ เช่นในปี พ.ศ. 2560 วันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันศุกร์ ที่ 14 เมษายน เวลา 02 นาฬิกา 49 นาที 12 วินาที ในทางทางจันทรคติตรงกับ วันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือน 5 ปีระกา นางกิริณีเทวีจะเสด็จไสยาสน์(นอนหลับตา) มาเหนือหลังช้าง

Tags: ตำนานสงกรานต์, วันสงกรานตร์, ตำนานนางสงกรานต์, ประวัติวันสงกรานต์, วันสงกรานต์, ประเพณีสงกรานต์, ตำนานนางสงกรานต์